Kryesimi irlandez me BE-në kthen në fokus zgjerimin, por pa Kosovën

Irlanda Merr Kryesimin e Këshillit të BE-së dhe Sfida për Zgjerimin

Irlanda do të fillojë kryesimin e gjashtëmujor me rotacion të Këshillit të Bashkimit Evropian më 1 korrik. Ky periudhë e rëndësishme pritet të ketë impakte të thella në procesin e zgjerimit të BE-së.

Mali i Zi ka mundësinë të përmbyllë bisedimet gjatë këtij kryesimi, me shpresën për t’u bërë anëtar i 28-të i BE-së deri në vitin 2028. Përkundrazi, që Kosova nuk do të ketë asnjë ndikim në agjendë, është një fakt i pritur.

Ndërkohë, Ukraina, Moldavia dhe Shqipëria pritet të vazhdojnë përparimin e tyre drejt anëtarësimit, dhe gjithashtu ka mundësi për lëvizje pozitive për Islandën dhe Serbinë.

Kryesimi i Irlandës është i veçantë, pasi Dublini udhëhoqi zgjerimin e madh të BE-së në vitin 2004, kur u pritën tetë vende të reja anëtare. Sondazhet tregojnë se irlandezët mbështesin fuqishëm zgjerimin e bllokut, duke theksuar që kjo periudhë ende kujtohet me nostalgji.

Irlanda njihet në Bruksel si një “ndërmjetëse e ndershme” për çështjet e zgjerimit, duke qenë një nga pak vendet anëtare që nuk ka bllokuar ndonjë hap në këtë proces dhe nuk ka mosmarrëveshje dypalëshe me vendet kandidate. Kjo është një nga prioritetet kryesore të Dublinit për muajt e ardhshëm.

Kosova dhe Vendet e Tjera në Vendnumëro

Ndërsa ka shumë lëvizje në procesin e zgjerimit, katër vende do të mbeten në pozita stagnuese: Kosova, Bosnja e Hercegovina, Gjeorgjia dhe Maqedonia e Veriut.

Kosova përballet me sfida të shumta. Pavarësisht se aplikoi për anëtarësim në BE në fund të vitit 2022, kërkesa e saj ende nuk është dërguar për vlerësim te Komisioni Evropian. Një nga arsyet lidhet me pesë shtetet anëtare të BE-së që nuk e njohin pavarësinë e Kosovës, të cilat nuk janë pajtuar për të avancuar këtë proces.

Irlanda do të provojë qëndrimet e këtyre pesë vendeve gjatë presidencës së saj, duke iu referuar përvojave të mëparshme kur Suedia përballoi sfida të ngjashme.

Sarajeva gjithashtu vuan nga ndërlikimet e brendshme, pasi ende nuk ka emëruar një kryenegociator për bisedimet me BE-në. Ligjet që kërkohen nga Brukseli, lidhur me funksionimin e gjyqësorit dhe kufizimin e ndërhyrjeve politike, janë ende në pritje të miratimit.

Maqedonia e Veriut po ashtu nuk ka miratuar ndërrimet kushtetuese të nevojshme lidhur me statusin e bullgarëve. Gjeorgjia, përfitues i statusit të kandidatit, ka pezulluar përpjekjet për bisedimet e anëtarësimit deri në vitin 2028.

Mali i Zi – Anëtar i 28-të në vitin 2028?

Mali i Zi është vendi që duhet ndjekur me vëmendje. Ka përfunduar 16 nga 33 kapitujt e anëtarësimit dhe synon të mbyllë më shumë gjatë presidencës irlandeze. Kryeministri irlandez, Micheal Martin, ka thënë se përmbyllja e të gjitha negociatave deri në vitin 2026 është një synim i arsyeshëm.

Gjatë presidencës irlandeze, janë planifikuar takime të shpeshta për të diskutar traktatin e anëtarësimit të Malit të Zi.

Shqipëria, gjithnjë e më afër

Bisedimet për Shqipërinë pritet të vazhdojnë, me shpresë që Irlanda të mbyllë kapitujt e nevojshëm. Pas përmbushjes së kritereve të ndërmjetme, Shqipëria mund të mbyllë së shpejti kapitujt lidhur me shkencën, arsimin dhe marrëdhëniet e jashtme.

Serbia dhe Islanda po e rrisin ritmin?

Serbia, duke parë përparimin e Malit të Zi dhe Shqipërisë, është e etur të rifillojë procesin e saj drejt BE-së. Shtetet baltike shprehin shqetësime për qëndrimin e saj ndaj sanksioneve të BE-së.

Nga ana tjetër, Islanda, e cila kishte pezulluar negociatat e anëtarësimit, po përgatitet për një referendum që mund të sjellë rifillimin e bisedimeve. Nëse islandezët votojnë pro, Irlanda do të ketë përsëri mundësinë të udhëhiqet në këtë proces.

Situata e zgjerimit të BE-së mbetet komplekse dhe me sfida të shumta, por periudha e kryesimit irlandez pritet të sjellë mundësi dhe ecuri të reja në këtë drejtim.