Përse sytë jeshilë janë kaq të rrallë?

Sytë jeshilë janë të njohur si ngjyra më e rrallë natyrale e syve në botë, me vetëm rreth 2% të popullsisë globale që i posedon. Shkencëtarët theksojnë se kjo ngjyrë nuk vjen nga një pigment të gjelbër, por nga ndërveprimi i dritës me irisin e syrit.

Ekspertët shpjegojnë se ngjyra e syve përcaktohet kryesisht nga sasia e melaninës në iris. Sytë kafe përmbajnë nivele të larta të melaninës, ndërsa ata blu kanë shumë pak. Sytë jeshilë krijohen nga një ekuilibër specifik: melaninë e ulët deri në mesatare, një pigment të verdhë të quajtur lipokrom dhe shpërndarja e dritës në iris. Ky kombinim biologjik e bën ngjyrën e gjelbër jashtëzakonisht të rrallë.

Në lidhje me gjenetikën, ngjyra e syve nuk trashëgohet sipas një rregulli të thjeshtë “dominant-recesiv”, siç besohej më parë. Shkencëtarët kanë identifikuar disa gjene, përfshirë OCA2 dhe HERC2, të cilat ndikojnë në prodhimin dhe shpërndarjen e melaninës. Kjo e bën të mundur që dy prindër pa sy të gjelbër të kenë një fëmijë me këtë ngjyrë sysh.

Sytë kafe janë më të zakonshëm në popullatë për shkak të niveleve më të larta të melaninës, që historikisht ofron mbrojtje më të mirë nga rrezet e forta të diellit. Me kalimin e kohës dhe migrimin e popullsive, variante gjenetike që favorizojnë ngjyrat më të çelëta, si bluja dhe jeshilja, janë përhapur në disa pjesë të Evropës.

Specialistët sqarojnë se sytë e gjelbër nuk janë një shenjë sëmundjeje. Megjithatë, njerëzit me sy të çelët mund të jenë më të ndjeshëm ndaj dritës së fortë për shkak të niveleve më të ulta të melaninës. Prandaj, përdorimi i syzeve të diellit me mbrojtje UV është i rekomanduar për ata me sy jeshilë, blu ose gri.

Mjekët këshillojnë që çdo ndryshim i papritur në ngjyrën e syrit, shfaqja e njollave të errëta, ose problemet me shikimin duhet të kontrollohen menjëherë nga një specialist.

Në përfundim, sytë e gjelbër janë një tipar i rrallë, por gjithashtu natyral i njerëzve. Rrallësia e tyre vjen nga një kombinim specifik biologjik dhe jo nga ndonjë pigment të vërtetë të gjelbër. Pavarësisht mistereve që i rrethojnë, ekspertët theksojnë se ata janë një variacion normal dhe të bukur i natyrës njerëzore.