Që nga 1 korriku 2013, kur Kroacia u bë anëtari i 28-të i Bashkimit Evropian, dera e zgjerimit mbeti zyrtarisht e hapur për gjashtë vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor.
Gjatë kësaj periudhe, procesi i integrimit ka përjetuar një rritje të kushtetutave, ndërsa vendet përballen me pasojat e konflikteve etnike dhe hendekun e madh në standardet ekonomike dhe administrative përballë BE-së. Projekti i anëtarësimit në bllok për rajonin duket se ka humbur forcën, pasi vendet po përparojnë me ritme të ndryshme.
Studimi i realizuar nga “Monitor”, në kuadër të një projekti të mbështetur nga GIZ dhe #SustainMedia, ka analizuar shpejtësinë e integrimit të vendeve të Ballkanit Perëndimor, duke u mbështetur në shkrimet dhe të dhënat nga gjashtë gazetarë ekonomikë të rajonit.
Mali i Zi dhe Shqipëria po shënojnë progres më të shpejtë në këtë proces, ndërsa Maqedonia e Veriut përballet me bllokada politike dhe etnike. Serbia përparon me një ritëm të ngadaltë, ndersa Kosova dhe Bosnjë-Hercegovina vazhdojnë të hasin pengesa themelore në organizimin shtetëror dhe institucional.
Mali i Zi ka mundësi për t’u bërë anëtar më shpejt se vendet e tjera, pasi ka hapur negociatat dhe ka përfunduar përkohësisht 16 nga 33 kapituj. Ambicia e këtij vendi është anëtarësimi në vitin 2028, një objektiv që ka mbështetje politike nga Brukseli.
Shqipëria gjithashtu ka përparuar dukshëm, duke hyrë në fazën e mbylljes së negociatave në qershor 2026, pas hapjes së të gjithë kapitujve. Qeveria ka për qëllim të mbyllë negociatat deri në fund të vitit 2027, me objektiv anëtarësimin rreth vitit 2030.
Nga ana tjetër, Maqedonia e Veriut është në një situatë unike, duke mos përparuar për shkak të kritereve politike. Pas dy dekadash të marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit dhe ndryshimit të emrit, vendi ende nuk ka filluar negociatat, për shkak të kërkesave për ndryshime kushtetuese që lidhen me të drejtat e komunitetit bullgar.
Serbia, si vend kandidat, vazhdon negociatat, por procesi ka ngadalësuar. Deri më tani, nga 35 kapituj, vetëm 22 janë hapur dhe dy janë mbyllur përkohësisht. Pengesat kryesore lidhen me normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën, sundimin e ligjit dhe harmonizimin me politikën e jashtme të BE-së, veçanërisht në lidhje me Rusinë.
Kosova mbetet më e larguara nga anëtarësimi. Dhjetë vjet pas hyrjes në fuqi të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit, ajo ende nuk ka statusin e vendit kandidat. Përveç reformave në drejtësi dhe luftën kundër korrupsionit, Kosovo përballet me sfida si mosnjohja nga pesë vende anëtare të BE-së.
Dialogu me Serbinë është një kusht politik thelbësor. Pavarësisht përparimeve në fusha si SEPA dhe integrimi ekonomik, rruga drejt anëtarësimit në BE mbetet e bllokuar nga faktorë që tejkalojnë reformat e brendshme.
Procesi i integrimit të Bosnjë-Hercegovinës paraqet gjithashtu sfida të mëdha. Pavarësisht se u dha statusi i vendit kandidat në vitin 2022 dhe miratimi për hapjen e negociatave në vitin 2024, avancimi mbetet i kushtëzuar nga nevoja për reforma institucionale.
Be the first to comment