Kushtrim Gara, anëtar i Komisionit Qeveritar për Persona të Zhdukur, ka theksuar se qasja në arkivat e Brigadës së 37-të të Motorizuar të ish-Ushtrisë Jugosllave është një nga kërkesat kryesore për zbardhjen e fatit të personave të zhdukur gjatë luftës në Kosovë.
Në një intervistë për Info Magazine në Klan Kosova, Gara theksoi se sfida kryesore mbetet mungesa e informacionit të besueshëm dhe mos-hapja e dokumenteve të klasifikuara nga pala serbe. Ai tha se rasti për qasje në arkivat e Brigadës së 37-të është një nga prioritetet më të rëndësishme.
Sipas tij, kjo brigadë ka pasur një rol të drejtpërdrejtë në ngjarjet e luftës në Kosovë, veçanërisht në rajonin e Drenicës, ku është e lidhur me një sërë masakrash dhe viktimash civile. Strukturat e ushtrisë jugosllave në vitin 1999 ishin të organizuara në disa armatë dhe korpuse, me Brigadën e 37-të të Motorizuar që bënte pjesë në Korpusin e Prishtinës, e cila kishte një rol operacional në terren gjatë luftës.
Gara theksoi se që nga fillimi i luftës, kjo brigadë është e lidhur me një numër të madh krimesh lufte, përfshirë masakrat në Rezallë, Qikatovë të Vjetër dhe Zabel të Ulët. Në shumë dokumente zyrtare, përfshirë dosjet gjyqësore nga Tribunali i Hagës, kjo brigadë përmendet në lidhje me viktima civile që janë vrarë, rrëmbyer ose të zhdukur.
Ai gjithashtu përmendi se në vitin 2014, Serbia ka riklasifikuar arkivat e kësaj brigade si sekret shtetëror për dekada të tëra, duke e bërë hetimin e rasteve edhe më të vështirë. Gara shpjegoi se më 31 korrik 2014, Ministria e Mbrojtjes e Serbisë vendosi të mbajë të fshehtë arkivin e kësaj brigade për 30 vjet, gjë që e pamundëson qasjen në dokumentet kyçe lidhur me krimet e luftës.
Ai theksoi se gjatë luftës janë kryer vrasje masive dhe zhdukje me forcë në disa fshatra të Drenicës, dhe shumë nga viktimat janë gjetur më vonë në varreza masive në territorin e Serbisë. Gara përmendi se nga vendosja e brigadës deri në fund të luftës, kanë ndodhur qindra raste të viktimave civile, përfshirë masakra dhe rrëmbime, shumë prej të cilëve kanë përfunduar në varret masive në Rashkë.
Një aspekt i rëndësishëm i procesit mbetet rasti i varrit masiv në Rudnicë të Rashkës dhe lokacionet në Kizhevak, ku janë gjetur mbetje mortore të viktimave nga disa masakra në Kosovë. Gara theksoi se në Rudnicë janë zbuluar dhjetëra trupa të viktimave, ndërsa kërkimet në Kizhevak kanë nxjerrë në pah mbetje mortore nga raste të tjera të zhdukjeve me forcë.
Bashkëpunimi dhe qasja në arkivat ushtarake të Serbisë, sipas Garës, mbetet një kusht kyç për zbardhjen e fatit të rreth 1,600 personave të zhdukur nga lufta në Kosovë.
